Tag Archives: ρωσική παράδοση

Η γεωγραφία της ρωσικής ψυχής

Βίκτωρ Μ. Βασνετσόφ – Οι αντριωμένοι (1898), Gallery Τρετσιακόφ, Μόσχα

Ο μεγάλος ρώσος φιλόσοφος και βαθύς γνώστης της ρωσικής ψυ-χής, Νικολάι Μπερντιάγιεφ, είχε πει ότι η γεωγραφία της ρωσικής γης σημάδεψε την «γεωγραφία» της ρωσικής ψυχής. Πράγματι, αν η γεωγραφία αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την οικονομική, πολιτική, πολιτιστική και ιστορική εξέλιξη ενός λαού, δεν μπορεί παρά να επηρρεάζει και την διαμόρφωση του ψυχισμού του.

Την εποχή των μεγάλων μετακινήσεων των λαών, 5ος-7ος αι. μ.Χ., ένα μέρος των Σλάβων εγκαταστάθηκε στην ανατολή, στην περιοχή που ορίζεται μεταξύ της Βαλτικής θάλασσας, των ποταμών Δούναβη και Δνείπερου και μέχρι βορειοδυτικά του Ευξείνου Πόντου. Σ’αυτήν την γη άρχισε να διαμορφώνεται η παλαιορωσική εθνότητα, στην οποία έχουν τις ρίζες τους οι Ρώσοι, οι Λευκορώσοι και οι Ουκρανοί (ανατολικοί Σλάβοι).

Τι συνετέλεσε στην διαμόρφωση του ρωσικού χαρακτήρα; Σε μεγάλο βαθμό το φυσικό περιβάλλον και το κλίμα.

Οι φυσικές και κλιματολογικές συνθήκες στην Ρωσία ήταν πολύ δύ- σκολες, τραχιές. Σ’ ένα μεγάλο κομμάτι της ρωσικής γης αγροτικές εργασίες μπορούσαν να γίνουν μόνον 5 μήνες τον χρόνο, ενώ στο βόρειο τμήμα της χώρας ο χρόνος αυτός περιοριζόταν στους 3 μήνες μόνον. Πόσο δύσκολο, αν αναλογιστούμε ότι το αντίστοιχο διάστημα στην Ευρώπη ανέρχεται στους 7-9 μήνες τον χρόνο.

Γκριγκόριι Γ. Μιασαγέντοφ – Η ώρα του θερισμού (1887), Κρατικό Ρωσικό Μουσείο, Αγ. Πετρούπολη

Επιπλέον, στην δυτική και βορειοδυτική Ρωσία τα εδάφη δεν είναι εύφορα και οι βροχοπτώσεις και οι χιονοπτώσεις είναι πολλές, ενώ οι περιοχές προς την Μαύρη Θάλασσα και οι στέπες συχνά υποφέ-ρουν από ξηρασίες. Επομένως, για να επιβιώσει κανείς χρειαζόταν επίμονος και συνεχής αγώνας με τα στοιχεία της φύσης. Σ’ αυτόν τον αγώνα μπορούσαν να επιβιώσουν μόνον οι υπομονετικοί, οι πείσμο-νες, οι σβέλτοι άνθρωποι και οι έχοντες πρακτικό μυαλό.

Στην Ρωσία ο χειμώνας είναι μακρύς και η μέρα διαρκεί λίγο. Είναι σημαντικό λοιπόν να μπορεί κανείς να δουλεύει πολύ εντατικά και να φέρνει αποτελέσματα γρήγορα. Γι’ αυτό οι Ρώσοι είναι συνηθισμένοι να αντέχουν στην πίεση.

Αλεξάντρ Α. Μπαρίσοφ – Πουσταζόρσκ (1898), Μουσείο Καλλιτεχνικής Ανάπτυξης της Αρκτικής, Αρχαγγέλσκ

Στην ψυχοσύνθεση του λαού έχει επιδράσει και το ψυχρό κλίμα. Γιατί για να αντέξει κανείς το κρύο, πρέπει να μάθει να μην ξοδεύει άσκοπα την ενέργειά του. Γι’ αυτό οι Ρώσοι είναι αργοί και ήρεμοι.

Επίσης, σημαντικό ρόλο έπαιξαν και τα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος. Η ζωή στα σύνορα, μεταξύ δάσους και στέπας, χωρίς οποιοδήποτε φυσικό μέσο προστασίας (όρη ή θάλασσα), άφησε τα χνάρια της στην γλώσσα, στην μυθολογία και στην κουλ-τούρα του λαού. Αλλωστε, ανά τους αιώνες, η βασική επιδίωξη του Ρώσου ήταν να επιβιώσει στον επόμενο κίνδυνο : πόλεμο, φυσική καταστροφή, κακή σοδειά, πείνα.

Απολινάριι Μ. Βασνετσόφ, Τάιγκα στα Ουράλια (1891), Gallery Τρετσιακόφ, Μόσχα

Τα δάση έδωσαν στους Ρώσους τα υλικά για να κτίσουν τα σπίτια τους, τους έθρεψαν και τους έντυσαν, τους προστάτευσαν από τους εχθρούς. Ταυτόχρονα όμως, τα δάση φιλοξενούσαν και άγρια θηρία και μέσα από αυτά μπορούσαν να τους επιτεθούν οι εχθροί μια και τα δάση τους πρόσφεραν κάλυψη. To δέος που προκαλεί το δάσος στον Ρώσο καθρεφτίζεται πολύ γλαφυρά στα ρωσικά παραμύθια.

Από την άλλη μεριά, υπήρχε η στέπα, ανοικτή και γι’ αυτό επίφοβη. Η αλήθεια είναι ότι μέσα από την στέπα πολλές φορές έφθασε ο πόλε-μος στην Ρωσία. Όμως, η στέπα ήταν εύφορη, έδινε πλούσια σοδειά και η απεραντοσύνη της συνδέθηκε με το διάπλατο της ψυχής, την απεριόριστη δύναμη της θέλησης, την λαχτάρα για εξερεύνηση και περιπέτεια.

Αλεκσέι Κ. Σαβράσοφ – Η στέπα το πρωί (1852), Κρατικό Ρωσικό Μουσείο, Αγ. Πετρούπολη

Ταυτόχρονα, αντικρίζοντας την τεράστια απλοχωριά της στέπας, ο Ρώσος ένιωσε μοναξιά και νοσταλγία. Γι’ αυτό και η τάση του στην ονειροπόληση, στην ενατένιση, η απροθυμία για αλλαγή. Όλα έγιναν μέρος της ρωσικής ψυχοσύνθεσης. Οι τεράστιες διαστάσεις της στέπας ήταν η αιτία για την ιδιαίτερη σχέση του Ρώσου με τον χώρο και τον χρόνο.

Μπαρίς Μ. Κουστοντίεφ – Υπαίθρια αγορά (1906), Gallery Τρετσιακόφ, Μόσχα

Μεγάλη αγάπη είχαν οι Ρώσοι και για τα ποτάμια τους, μια και για πολλούς αιώνες η Ρωσία δεν είχε διέξοδο σε θάλασσα και τα ποτά-μια αποτελούσαν το κύριο μέσο επικοινωνίας και συγκοινωνίας. Ήταν οι υδάτινοι, αλλά και παγωμένοι δρόμοι που τους βοηθούσαν στις σχέσεις με τους γείτονές τους, που τους έκαναν φιλοπράγμονες και φιλομαθείς. Κατά μήκος των ποταμών έκτισαν τις πόλεις τους, που σύντομα μετατράπηκαν σε εμπορικά και στρατιωτικά κέντρα. Το εμπόριο στα ποτάμια έθρεψε το επιχειρηματικό πνεύμα και τις συνεταιριστικές δραστηριότητες των Ρώσων.

Νικολάι Κ. Ρέριχ – Υπερπόντιοι επισκέπτες (1901), Gallery Τρετσιακόφ, Μόσχα

Τον 9ο-12ο αι. τα ποτάμια έγιναν οι εμπορικοί δρόμοι: ο δρόμος από τους Βάραγκους στους Έλληνες, που οδηγούσε από την Βαλτική στην Μαύρη Θάλασσα δια μέσου των ποταμών της ανατολικής Ευρώπης, ο ανατολικός εμπορικός δρόμος που δια μέσου του Βόλγα έβγαζε στην Κασπία και τις παραπέρα χώρες της ανατολής και ο δυτικός εμπορικός δρόμος που δια μέσου του Δούναβη έφερνε τους Ρώσους σε επαφή με την κεντρική Ευρώπη.

Την αγάπη τους για τα ποτάμια τους οι Ρώσοι την εξέφρασαν στα λαϊκά τους τραγούδια, ονομάζοντας τον Βόλγα – μητερούλα και τον Αμούρ στην Άπω Ανατολή – πατερούλη.

Αλεξάντρ Α. Μπαρίσοφ, Στο Μούρμαν, κοντά στο λιμάνι (1896) Gallery Τρετσιακόφ, Μόσχα

Για τους Ρώσους η φύση είναι ανυπέρβλητη δύναμη. Πολύ ισχυρότε-ρη από αυτήν που αντιπροσωπεύει για τους δυτικούς. Η απεραντο-σύνη της γης, η ένταση των φυσικών φαινομένων, η απουσία συνό-ρων και φυσικών προστατευτικών ορίων άφησαν το αποτύπωμά τους στην ρωσική ψυχή. Καλλιέργησαν την καρτερικότητα και την προσήλωση στην κοινότητα.

Η φύση αποτέλεσε την δύναμη που τροφοδότησε την αίσθηση ελευ-θερίας, τον στοχασμό, την πνευματικότητα και την διαρκή αναζήτηση οριζόντων, χωρίς περιορισμούς, στοιχεία που ενέπνευσαν τον ρωσι-κό λαό και τον οδήγησαν να δημιουργήσει την μοναδική, πανανθρώ-πινη κουλτούρα του.

Ισαάκ Ι. Λεβιτάν – Αυλίτσα στην Γιάλτα (1886) . Κρατικό Μουσείο Β. Παλινόφ, Περιφ. Τούλα
Please follow and like us:
error

Εύκολο ρωσικό πασχαλινό τσουρέκι

Το κουλίτς είναι το πασχαλινό εορταστικό ψωμί των Ρώσων και των ανατολικών Σλάβων γενικά. Γίνεται με σιταρένιο αλεύρι και μαγιά και είναι ελαφρά γλυκό. Κάτι αντίστοιχο με το ελληνικό τσουρέκι.

Η συνταγή αυτή έχει δύο νεωτεριστικά στοιχεία: πρώτον είναι χωρίς μαγιά για να γίνεται γρήγορα και δεύτερον εκτός από σιταρένιο αλεύ-ρι χρησιμοποιούμε και καλαμποκίσιο κι αυτό επηρρεάζει την γεύση, το άρωμα, αλλά και το χρώμα του εορταστικού αυτού ψωμιού, που γίνεται πιο κιτρινωπό.

Το κουλίτς με καλαμποκίσιο αλεύρι και χωρίς μαγιά γίνεται αφράτο, εύθρυπτο, οι σταφίδες και τα κόντιτα του δίνουν χρώμα και το τρίμμα και ο χυμός του πορτοκαλιού αφήνουν ελαφρώς υγρή υφή και άρω-μα εσπεριδοειδών.

Τα υλικά μας
(για δύο μεταλλικές στρογγυλές φόρμες διαμέτρου 12εκ. και ύψους 10εκ.)

250 γραμ. καλαμποκίσιο αλεύρι
200 γραμ. σιταρένιο αλεύρι
300 γραμ. βούτυρο
6 αυγά
200 γραμ.κρέμα γάλακτος (10%-33%)
200 γραμ. κόντιτα
200 γραμ. σταφίδα
200 γραμ. ζάχαρη άχνη
το τρίμμα από την φλούδα ενός πορτοκαλιού
τον χυμό ενός πορτοκαλιού
20 γραμ. baking powder
3 κάψουλες βανιλίνη
λίγο αλάτι

Προετοιμασία

  1. Χτυπούμε στο μίξερ το βούτυρο μέχρι να αφρατέψει.
  2. Προσθέτουμε στο μίξερ κουταλιά-κουταλιά την άχνη ζάχαρη.
  3. Ξεχωρίζουμε τα ασπράδια από τους κρόκους.
  4. Προσθέτουμε τους κρόκους έναν-έναν στο μίξερ.
  5. Προσθέτουμε το τρίμμα και τον χυμό του πορτοκαλιού.
  6. Παράλληλα, σε μια λεκάνη χύνουμε τα δύο αλεύρια, το baking powder, την βανιλίνη, τα ανακατεύουμε καλά και οπωσδήποτε τα κοσκινίζουμε.
  7. Προσθέτουμε το αλεύρι στο μίξερ και συνεχίζουμε να αναμειγνύ-ουμε τα υλικά μέχρι να γίνουν ομοιογενής μάζα.
  8. Κατά την διάρκεια της ανάμειξης χύνουμε λίγη-λίγη την κρέμα γάλακτος.
  9. Μόλις είμαστε έτοιμοι, προσθέτουμε τα κόντιτα και την σταφίδα, τα οποία προηγουμένως έχουμε αφήσει για πολλές ώρες σε κονιάκ, και τα έχουμε στραγγίσει και σκουπίσει καλά με χαρτί κουζίνας. Ανακατεύουμε απαλά.
  10. Χτυπούμε σε πολλές στροφές στο μίξερ τα ασπράδια των αυγών, αφού προσθέσουμε λίγο αλάτι, μέχρι η μαρέγκα να αποκτήσει σφικτή υφή.
  11. Μεταφέρουμε με την σπάτουλα σταδιακά τη μαρέγκα στο μίγμα του κουλίτς και ανακατεύουμε από κάτω προς τα πάνω απαλά για να αφρατέψει η ζύμη.
  12. Καλύπτουμε τα τοιχώματα και την βάση κάθε φόρμας με λαδό-χαρτο, λαδώνουμε ελαφρά τις επιφάνειες και τις γεμίζουμε μέχρι το μισό του ύψους τους. Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 180˚C περίπου για 60 λεπτά.
  13. Αν χρησιμοποιήσουμε χάρτινες φόρμες (από αυτές που υπάρ-χουν τέτοια εποχή στα καταστήματα με ρωσικά προϊόντα) και για αυτές θα κάνουμε το ίδιο, μόνο που στην περίπτωση αυτή θα χρειαστούμε 4 φόρμες διαμέτρου 9εκ. και ύψους 9εκ.

Βγάζουμε το κουλίτς από την φόρμα όταν είναι να το σερβίρουμε, ώστε να μην στεγνώσει. Το κόβουμε οριζοντίως, αρχίζοντας από χαμηλά, οπότε διατηρεί τον στολισμό του, απλώς “κονταίνει”.

Στολίζουμε τα κουλιτσί με άχνη ζάχαρη ή συνηθέστερα με λευκό γλάσο το οποίο πασπαλίζουμε με χρωματιστή ζάχαρη, νιφάδες ζαχαρο-πλαστικής και ξηρούς καρπούς.

Καλή επιτυχία και γεια στα χέρια σας!
Να έχετε ένα χαρούμενο και φωτεινό* Πάσχα!

*όπως λένε οι Ρώσοι

Please follow and like us:
error